Hotel Arłamów, Ustrzyki Dolne
Najstarsza na świecie kopalnia ropy naftowej w Bóbrce

Najstarsza na świecie kopalnia ropy naftowej w Bóbrce

04 верес. 2022

Ropa naftowa kojarzy się nam dzisiaj z Zatoką Perską i bajecznym bogactwem tamtejszych sułtanów i szejków. Mało kto wie, że przemysł naftowy, od którego uzależniona jest cała światowa gospodarka, narodził się w Polsce, na Podkarpaciu. Bóbrka, niewielka wieś koło Krosna, od wieków była znana z występującego w jej okolicach oleju skalnego (tak kiedyś nazywano ropę naftową) i ulatniającego się z ziemi gazu. Historię wsi zmienił Ignacy Łukasiewicz, z którego inicjatywy powstała pierwsza w świecie kopalnia ropy naftowej.


Olej skalny (z łaciny: petroleum) znany był już w starożytności. Na Podkarpaciu stosowany był od dawna przez miejscowych górali do leczenia chorób skóry, impregnacji drewna, smarowania łożysk kół w wozach oraz jako opał. Mieszanina oleju skalnego i oleju lnianego mogła służyć do oświetlania. O oleju skalnym na Podkarpaciu pisał już nasz kronikarz, Jan Długosz. Wydobywano go z naturalnych wypływów lub z drążonych studni zwanych kopankami. Dzisiaj nazywamy go ropą naftową.

 

Z apteki do przemysłu naftowego

W historii podkarpackiej ropy naftowej nie da się pominąć roli Ignacego Łukasiewicza, który już jako 14-letni młodzieniec zetknął się z olejem skalnym, praktykując w aptece. Po odbyciu studiów z zakresu farmacji wraz z Janem Zehem w laboratorium lwowskiej apteki „Pod Złotą Gwiazdą” prowadził badania nad destylacją frakcyjną ropy naftowej, jednak żaden z uzyskanych produktów nie znalazł zastosowania medycznego. Łukasiewicz postanowił wykorzystać uzyskaną w wyniku destylacji naftę do oświetlania pomieszczeń. Z pomocą blacharza wykonał prototyp lampy naftowej, której światło wkrótce oświetliło salę operacyjną lwowskiego szpitala podczas nocnej operacji, a Łukasiewicz zaczął poszukiwania złóż ropy naftowej do jej przemysłowego wykorzystania.

Jak zrobiono kopalnię w Bóbrce?

W XIX wieku Bóbrka należała do rodziny Klobassów. Karol Klobassa-Zręcki miał talent do pomnażania pieniędzy, a swój majątek zbił na produkcji cydru. W 1854 roku zgłosili się do niego Ignacy Łukasiewicz oraz Tytus Trzecieski, właściciel pobliskiej Polanki i Miejsca Piastowego i górnik z wykształcenia, prosząc o wyrażenie zgody na poszukiwanie ropy naftowej na terenie jego posiadłości. W 1856 r. Łukasiewicz i Trzecieski założyli pierwszą w dziejach spółkę naftową. Po miesiącach bezowocnych poszukiwań dołączył do nich sam Klobassa-Zręcki, wnosząc spory kapitał. Wkrótce ropa trysnęła tak obficie, że brakowało beczek do jej gromadzenia. Po rozpadzie spółki, Karol Klobassa-Zręcki doprowadził kopalnię w Bóbrce do rozkwitu i uczynił niej największą i najnowocześniejszą kopalnię ropy naftowej w Galicji.

Podkarpacka Kalifornia

Początkowo ropę naftową pozyskiwano kopiąc studnie, ale szybko zastąpiono to podpatrzoną w Ameryce metodą wiercenia szybów. Kiedy wiertło docierało do warstwy roponośnej, pierwsze uwalniały się z niej gazy doprowadzając niekiedy do erupcji ropy. Przed I wojną światową galicyjskie złoża były największymi w Europie. Ropę naftową wydobywano w okolicach Gorlic, Jasła, Krosna i Sanoka, ale największe złoża odkryto w rejonie Sambora, Drohobycza i Borysławia na terenie dzisiejszej Ukrainy. Kiwony pompujące ropę naftową wyrastały jak grzyby po deszczu, rosły fortuny nafciarzy. Jedna z anegdot z tamtych czasów mówi o tym, jak w 1908 roku mocno podchmielony Karol Klobassa-Zręcki junior, chcąc podbić serca towarzyszących mu pań, zaproponował im przejażdżkę saniami ulicami Wiednia… w lipcu. W tym celu kazał wysypać cukrem Mariahilfestrasse. A kto bogatemu zabroni? Po kilkudziesięciu latach eksploatacji okazało się, że karpackie złoża nie są obfite i ropa zaczęła się kończyć.

Tutaj wszystko się zaczęło

Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce jest jedynym miejscem na świecie, w którym można poznać całą historię tego przemysłu obserwując wciąż działające obiekty i urządzenia. Nadal pracują jej najcenniejsze, zabytkowe szyby „Franek” z 1860 r. i „Janina” z 1878 r. Szyb „Franek” został wykopany ręcznie do głębokości 49 m, a „Janina” do głębokości aż 132 m, a potem pogłębione ręcznymi wiertnicami. Na terenie skansenu można zobaczyć zabytkową kuźnię i warsztat mechaniczny, obsługujące ówczesną kopalnię, drewniane wieże do wydobycia ropy, czy wóz z beczką do transportu wydobytego czarnego złota. Zachował się dom dyrektora kopalni, zwany domem Łukasiewicza. Jest też rekonstrukcja wyglądu dawnej apteki, wystawa dokumentująca postęp technologiczny, jaki dokonał się w przemyśle naftowym w XX wieku i ekspozycja gazownicza, pokazująca drogę gazu od momentu jego wykrycia przez geologów do zastosowania w codziennym życiu.

Pomnik historii - kopalnia w Bóbrce

Skansen - muzeum w Bóbrce powołano do życia w 1961 r., niemal równo w setną rocznicę pierwszego wytrysku ropy naftowej w kopalni. W 2016 r. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego z okazji zbliżającej się setnej rocznicy odzyskania niepodległości postanowiło rozszerzyć listę pomników historii (pierwsze obiekty zostały ogłoszone pomnikami historii przez Lecha Wałęsę w 1994 r.) i zorganizowało akcję „100 Pomników Historii na stulecie odzyskania niepodległości”. 10 grudnia 2018 r. w Teatrze Narodowym w Warszawie odbyła się uroczystość podczas której Prezydent RP wręczył administratorom tych obiektów pamiątkowe tablice. Jednym z obiektów, który trafił wówczas na tę listę była kopalnia w Bóbrce. Obecnie prowadzone są starania o wpisanie tej wyjątkowej placówki muzealnej na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Nie tylko Bóbrka

Ślady dawnego górnictwa naftowego są nadal widoczne w krajobrazie Podkarpacia. Biegnący od Gorlic do Drohobycza na Ukrainie transgraniczny Szlak Naftowy prowadzi przez miejsca, gdzie działają muzea, skanseny i wciąż funkcjonujące miejsca wydobycia, w których zachowały się stare urządzenia po to, żeby uchronić je przed zniszczeniem. Szlak Naftowy biegnie przez zapomniane ośrodki górnictwa i przemysłu naftowego np. w Górach Słonnych, u stóp których leży znany kompleks wypoczynkowy, Hotel Arłamów. Położona nad potokiem Wańkówka niewielka wieś Wańkowa to jeden z najstarszych ośrodków wydobycia i przetwórstwa ropy naftowej na świecie. W XIX w. istniały tam kopalnie i rafineria, która obsługiwała również kopalnie w pobliskich wsiach Ropienka i Łodyna, w których do tej pory można spotkać działające kiwony.

Łukasiewicz filantrop

Ignacy Łukasiewicz przetrwał w pamięci ludzi jako wynalazca i wielki filantrop. Pieniądze przeznaczał na materialne wsparcie swoich pracowników oraz dofinansowanie budowy szkół i kościołów. Ufundował między innymi kościół w Zręcinie, niedaleko Krosna, gdzie został pochowany na parafialnym cmentarzu. Hotel Arłamów jest w posiadaniu wielu akcji z różnych kopalni ropy naftowej. Kolekcja stała się inspiracją do stworzenia szlaku turystycznego im. Ignacego Łukasiewicza. Dodatkowo, szlak jest pomysłem na uczczenie 200 rocznicy urodzin Ignacego Łukasiewicza. Na trasie znjadują się również prawdziwe kiwony, kóre kiedyś służyły do wydobywania ropy. Zapraszamy do odwiedzenia tego niezywkłego miejsca!

 

 

 

 

 

 

фільми

Aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie, Serwis wykorzystuje pliki cookies zapisywane w pamięci przeglądarki. Szczegółowe informacje na temat celu ich używania oraz możliwość zmian ustawień plików cookies znajdują się w Polityce prywatności.
Klikając AKCEPTUJĘ WSZYSTKIE, wyrażasz zgodę na korzystanie z technologii takich jak cookies i na przetwarzanie przez HOTEL ARŁAMÓW SPÓŁKA AKCYJNA, ARŁAMÓW, 38-700, USTRZYKI DOLNE Twoich danych osobowych zbieranych w Internecie, takich jak adresy IP i identyfikatory plików cookie, w celach marketingowych (w tym do zautomatyzowanego dopasowania reklam do Twoich zainteresowań i mierzenia ich skuteczności). Zmiany ustawień plików cookies możesz dokonać w ustawieniach.

Zarządzaj ustawieniami dotyczącymi prywatności
Pliki cookies niezbędne do funkcjonowania strony

Pliki cookies niezbędne do działania usług dostępnych na stronie internetowej, umożliwiające przeglądanie ofert, dokonywanie rezerwacji, wspierające mechanizmy bezpieczeństwa m.in: uwierzytelnianie użytkowników i wykrywanie nadużyć.

Pliki cookies analityczne

Pliki cookies umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania przez użytkownika ze strony internetowej w celu optymalizacji jej funkcjonowania, oraz dostosowania do oczekiwań użytkownika,

Pliki cookies marketingowe

Pliki cookies umożliwiające wyświetlanie użytkownikowi treści marketingowych dostosowanych do jego preferencji, oraz kierowanie do niego powiadomień o ofertach marketingowych odpowiadających jego zainteresowaniom, obejmujących informacje dotyczące produktów i usług administratora strony i podmiotów trzecich.

Twoje preferencje nie zostały jeszcze zapisane